Το Ροδάριο: Μια προσευχή
για το άγχος της εποχής μας
Όπως σημειώνει
και ο Αρχιεπίσκοπός μας π. Νικόλαος στην επόμενη σελίδα, ο πάπας Ιωάννης-Παύλος
Β’, με νέα του «Αποστολική Επιστολή» ανακήρυξε το ποιμαντικό έτος 2002-2003
ως Έτος αφιερωμένο στο Άγιο Ροδάριο. Κλασική προσευχή προς την Παναγία
το Ροδάριο, που ανέθρεψε την πίστη εκατοντάδων γενεών και πυροδότησε
και διατήρησε την αγάπη εκατοντάδων εκατομμυρίων πιστών σε όλο τον κόσμο,
για την Παναγία. Σε όλες τις θρησκείες υπάρχουν προσευχές που ολοκληρώνεται
με την συνεχή επανάληψη, η οποία μπορεί να φαίνεται πως κουράζει με
τη «μονοτονία». Όντως, η εποχή μας χαρακτηρίζεται από τις γρήγορες και
συνεχείς αλλαγές και οι επαναλήψεις θεωρούνται ως άχρηστες και ασυμβίβαστες
με τον μοντέρνο τρόπο ζωής.
Όμως, για
τον λόγο αυτό βρισκόμαστε μέσα στη δίνη της αγωνίας και του συνεχώς
αυξανόμενου άγχους, που γενούν τις περίφημες και τραγικές αρρώστιες
της μοντέρνας εποχής: καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια, ο καρκίνος
και άλλα συναφή. Η «κοινωνία» μας ζει μέσα σ’ αυτόν τον φαύλο κύκλο
της ταχύτητας των εναλλασσόμενων εικόνων και καταστάσεων και συνεπαίρνει
τον καθένα. Και τόσο πληθαίνουν οι επισκέψεις σε ψυχίατρους, νευρολόγους
και καρδιολόγους. Ζούμε μέσα σε εξοντωτικούς ρυθμούς, που δεν είναι
εύκολο να ξεφύγουμε, αν από μόνοι μας δε λάβουμε τα μέτρα μας. Και το
Ροδάριο είναι μια καλή προς τούτο θεραπεία...
Η προσευχή
του Ροδαρίου μας συγκεντρώνει σε ένα μέρος, χωρίς περισπασμούς από το
περιβάλλον, η ρυθμική απαγγελία του «Χαίρε Μαρία» δίνει νέους και ήρεμους
ρυθμούς στο σώμα μας, ενώ στρέφει το πνεύμα μας προς την πραγματικότητα
προς την οποία πορευόμαστε, βγάζοντάς μας από την τρέλα των συνεχώς
ανανεωμένων απασχολήσεων. Το Ροδάριο προς τιμήν της Παναγίας ενεργεί
όπως και όλες οι προσευχές: ενώ απευθύνονται προς τον ουρανό, έχουν
τη θετική επίδρασή τους στους ανθρώπους στη γη.
Ο Κύριος
μας, μέσω της Εκκλησίας του, μας προσφέρει ένα τρόπο διαφυγής από τη
ζούγκλα. Με εμπιστοσύνη ας τον αγκαλιάσουμε.
Το
Γράμμα του Αρχιεπισκόπου
Α γ α π η τ ο ί μ ο υ,
Με αυτό το γράμμα θα σας μεταφέρω μερικές μου σκέψεις, που
αφορούν την προσευχή. Η προσευχή είναι η επικοινωνία με το Θεό, με τον
απείρως καλό Πατέρα, με τον Σωτήρα Υιό και το ζωοποιό Άγιο Πνεύμα. Με
την προσευχή ο άνθρωπος μιλά με το Θεό. Κάποιος Ιερομόναχος μου έλεγε
πριν από μερικές μέρες: « Μιλούμε πολύ για το Θεό αλλά δε μιλούμε πολύ
με το Θεό». Πόσο είχε δίκιο! Και δεν είναι μόνο αυτό αλλά πολλές φορές
δεν ξέρουμε να μιλήσουμε με το Θεό.
Πολλές φορές νομίζουμε πως ο Θεός είναι Εκείνος που πρέπει
απλά να φροντίζει να μην πάθουμε τίποτε, να μας εξασφαλίζει ό,τι μας
χρειάζεται για μια άνετη ζωή, να
μεσολαβεί για να έχουμε επιτυχίες στη ζωή μας, να προσέχει να μην αρρωστήσουμε, να κάνει τέλος πάντων ό,τι
του είναι δυνατόν, για να περνούμε καλά και να μη μας λείπει τίποτα. Όμως αν προσευχόμαστε μόνο έτσι τότε το περιεχόμενο
της προσευχής μας είναι πολύ φτωχό.
Όταν αγαπούμε αληθινά ένα πρόσωπο δεν του ζητούμε μόνο ό,τι
έχουμε ανάγκη, αλλά του ζητούμε πάνω από όλα να μας βοηθήσει να το αγαπούμε
πιο πολύ και όχι βέβαια επειδή μας δίνει αυτό που θέλουμε αλλά επειδή
αξίζει την αγάπη μας.
Η πιο σύντομη και η πιο όμορφη προσευχή βρίσκεται μέσα στη
προσευχή του «Πάτερ ημών» και είναι η φράση : « γενηθήτω το θέλημά
σου». Αυτή πρέπει να είναι η προσευχή του ατόμου, της οικογένειας, της
ενορίας, της Εκκλησίας.
Η οικογενειακή προσευχή στην τοπική μας Εκκλησία δεν είναι
κάτι το καινούριο. Υπήρξαν εποχές που όλες οι οικογένειες, στις διάφορες
στιγμές της ημέρας και προ πάντων πριν φθάσει η ημέρα στο τέλος και
έλθει η νύκτα, συγκέντρωναν όλα
τα μέλη τους, τα κατάκοπα από την κούραση της ημέρας, γύρω από τον Εσταυρωμένο
ή κάποιο εικόνισμα της Παναγίας και προσεύχονταν με την απαγγελία του
Ροδαρίου ή κάποια άλλη από τις πολλές και όμορφες προσευχές που διαθέτει
η Εκκλησία.
Ευτυχώς που τέτοιες οικογένειες υπάρχουν και σήμερα και
εύχομαι συνεχώς να αυξάνονται. Εύχομαι να υπάρχουν και μεταξύ των νέων
οικογενειών μας, οικογένειες προσευχής, διότι η οικογενειακή προσευχή
ενδυναμώνει την οικογενειακή ενότητα. Η οικογένεια σήμερα περισσότερο
παρά ποτέ έχει ανάγκη από την προσευχή για να στηρίξει την ενότητά της,
που δυστυχώς πολλές φορές και πολύ εύκολα κινδυνεύει. Σήμερα πολύ εύκολα
το «εμείς» αποδυναμώνεται, γιατί υπερισχύει το «εγώ» Αυτό συμβαίνει
προπάντων όταν την οικογένεια την αποτελούν
δύο «εγώ» και όχι ένα «εμείς». Και σήμερα μία από τις πιο όμορφες
προσευχές που μπορώ να προτείνω στην οικογένεια είναι η απαγγελία του
Ροδαρίου.
Στις 16 Οκτωβρίου
2002 ο Άγιος Πατέρας, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β΄ έστειλε σε όλες τις
τοπικές Εκκλησίες μία νέα Αποστολική Επιστολή με τίτλο: «Το Ροδάριο
της Παρθένου Μαρίας». Σ’ αυτήν γράφει μεταξύ άλλων: «Η απαγγελία
του Αγίου Ροδαρίου δεν είναι τίποτε άλλο από το να ατενίζει κανείς το
πρόσωπο του Ιησού μαζί με την Παναγία.
Επιθυμώ αυτή η προσευχή στη
διάρκεια ενός ολοκλήρου έτους να προταθεί σε κάθε εκκλησιαστική κοινότητα
και να αξιοποιηθεί. Γι’ αυτό προκηρύσσω ένα «έτος Ροδαρίου» που θα αρχίσει
από τον Νοέμβριο του 2002 και θα τελειώσει τον Οκτώβριο του 2003, και
αυτό με την ευκαιρία των εκατό χρόνων από την έκδοση της Εγκυκλίου Επιστολής
του Πάπα Λέοντος του 13ου που αφορούσε την προώθηση της προσευχής
του Ροδαρίου, αλλά και τη συμπλήρωση 40 ετών από την 2η Σύνοδο
του Βατικανού. Εμπιστεύομαι αυτή την υπόδειξη στις πρωτοβουλίες κάθε τοπικής Εκκλησίας».
Μαζί με τον Άγιο Πατέρα, ζητώ από κάθε ενοριακή κοινότητα
της τοπικής μας Εκκλησίας, να προχωρήσει σε πρωτοβουλίες οι οποίες θα
προωθήσουν την προσευχή του Ροδαρίου. Θα χαρώ ιδιαίτερα να ληφθούν από
τις ενορίες μας οι αποφάσεις
εκείνες που θα αναθερμάνουν την προσευχή του Ροδαρίου.
Αυτό για την τοπική μας Εκκλησία, αποτελεί και πνευματικό
χρέος, εφόσον η Παναγία του Ροδαρίου είναι η Προστάτισσα της Εκκλησίας
της Τήνου.
Ενωμένος μαζί σας στην προσευχή,
+ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
Καθολικός Αρχιεπίσκοπος Νάξου-Τήνου-Άνδρου-Μυκόνου
Καθεδρικός ναός
Την Παρασκευή 8 Νοεμβρίου το απόγευμα,
τελέστηκε στον καθεδρικό μας Ναό της Παναγίας του Ροδαρίου το ετήσιο
μνημόσυνο για την ανάπαυση των ψυχών των επισκόπων, των ιερέων, των
ιερομονάχων και των μοναχών που εργάστηκαν κατά το παρελθόν στην τοπική
μας Εκκλησία Νάξου-Τήνου-Μυκόνου-Άνδρου, με τη συμμετοχή πιστών από
διάφορες ενορίες της Τήνου. Συλλειτούργησαν με τον Αρχιεπίσκοπο όλοι
οι ιερείς και οι ιερομόναχοι του νησιού.
Χίος -Μυτιλήνη
Προς το τέλος Οκτωβρίου βρέθηκα,
με δύο βοηθούς μοναχούς, στα νησιά της Μυτιλήνης και της Χίου, για να
σφυγμομετρήσω τη πνευματική δραστηριότητα των δύο ακριτικών ενοριακών
κοινοτήτων μας και μαζί τους να επιλύσω κάποια προβλήματα που αφορούν
την ποιμαντική δραστηριότητα, την εξασφάλιση των ανθρώπινων συνθηκών
διαβίωσης σε όσους ταξιδεύουν για να φθάσουν στα νησιά αυτά και να προσφέρουν
τις ποιμαντικές υπηρεσίες τους αλλά και τον ευπρεπισμό όσων των κτιριακών
εγκαταστάσεων έχουν μπει σε ένα
γενικό πρόγραμμα για ανακαίνιση.
Την Κυριακή 27 Οκτωβρίου, με την παρουσία 35 περίπου ατόμων, τέλεσα
τη Θεία Λειτουργία, η οποία έδωσε και πάλι την τροφή της ενότητας, της
πίστης και την ελπίδας στους παρόντες για να συνεχίσουν τον πνευματικό τους αγώνα, αναμένοντας
μία φορά το μήνα να τραφούν με τον άρτο της ζωής, που του εξασφαλίζει
η παρουσία του ιερέα.
Μετά τη Θ. Λειτουργία συναντήθηκα με όλες και όλους και είχα την ευκαιρία
να εξετάσουμε μαζί τον τρόπο της εξασφάλισης της κατήχησης στα λίγα
παιδιά της εκεί ενοριακής κοινότητας. Ο Κύριος μας υπέδειξε ένα νέο
φοιτητή από την Κύπρο που όχι μόνο μπορεί να εξασφαλίσει μαζί με την
κα Σιλβίν την κατήχηση στα παιδιά αλλά ήταν και για μένα μια αληθινή
αποκάλυψη.
Στη Χίο βρέθηκα την επομένη 28 Οκτωβρίου και το πρωί στην Ορθόδοξη Μητρόπολη συμμετείχα στη Δοξολογία
για την επέτειο της εθνικής μας εορτής. Το απόγευμα τέλεσα τη Θ. Λειτουργία
στον Καθεδρικό μας Ναό του Αγίου Νικολάου. Μετά τη Λειτουργία έγινε
συνάντηση με όλες και όλους τους παρόντες και ακολούθησε Συνεδρίαση
του ενοριακού Συμβουλίου.
Η Χίος πάντα μας απορροφά περισσότερο χρόνο. Εκεί είναι η έδρα της
Επισκοπής μας, εκεί είναι η μεγαλύτερη ενοριακή κοινότητα των ακριτικών
μας νησιών και εκεί βρίσκονται έργα σε εξέλιξη που κατά καιρούς επιζητούν
και την παρουσία μου.
Την παραμονή των Αγίων Πάντων
είμαστε ακόμη στη Χίο. Την παραμονή της ημέρας των νεκρών επίσης. Έτσι
βρήκαμε την ευκαιρία να κατηχήσουμε την ενορία για τις δύο μεγάλες αυτές
εορτές της Εκκλησίας μας και να επισκεφθούμε τα σώματα των νεκρών αδελφών
μας που αναπαύονται στο ενοριακό κοιμητήριο, αναμένοντας την ανάσταση
των νεκρών. Τελέσαμε στο Παρεκκλήσιο τη Θ. Λειτουργία και κάναμε τον
προβλεπόμενο για την ημέρα αυτή αγιασμό των τάφων. Αφού όλα έγιναν και
τελέστηκαν όπως είχαν προβλεφθεί επιστρέψαμε στη Τήνο 2 Νοεμβρίου. Είμαστε
και οι τρεις ικανοποιημένοι από αυτή την ποιμαντική επίσκεψη γιατί ο
Κύριος ήταν και πάλι μαζί μας.
+ Νικόλαος, Αρχιεπίσκοπος
Κάμπος
Βωλάξ
Κτικάδος
Κάτω Μέρη
Ταραμπάδος
Σμαρδάκιτο
Χώρα
Μυρσίνη
Καρδιανή
Κώμη-Περάστρα
Αγάπη
Άνδρος
Μύκονος
Νέα «Μυστήρια
της Σωτηρίας»
στο Άγιο
Ροδάριο !
Όταν προσευχόμαστε με το Άγιο Ροδάριο μελετούμε ταυτόχρονα
και τα Μυστήρια της Σωτηρίας μας, δηλαδή όλα εκείνα τα γεγονότα που
έζησε ο Ιησούς Χριστός και η Παναγία και μέσω των οποίων πραγματοποιήθηκε
η σωτηρία του ανθρώπινου γένους. Πράγματι, η μελέτη και η προσευχή του
Αγίου Ροδαρίου έχει σκοπό να μας οδηγήσει στον Ιησού Χριστό, που είναι
όχι μόνο το ΑΛΦΑ, αλλά και το ΩΜΕΓΑ προς το οποίο πορευόμαστε.
Τα Μυστήρια αυτά, όπως τα διαμόρφωσε η παράδοση, χωρίζονταν
σε τρεις κατηγορίες: τα Χαροποιά (1. Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου,
2. Η Επίσκεψη της Θεοτόκου στην αγία Ελισάβετ, 3. Η Γέννηση του Κυρίου,
4. Η αφιέρωση του Ιησού στον Ναό και 5. Η ανεύρεση του Ιησού στον Ναό),
τα Λυπηρά (1. Η αγωνία του Ιησού στον κήπο των Ελαιών,
2. Η μαστίγωση του Ιησού, 3. Η στεφάνωση του Ιησού με το ακάνθινο στεφάνι,
4. Η πορεία του Χριστού προς τον Γολγοθά και 5. Η σταύρωση και ο θάνατος
του Ιησού), τα Ένδοξα (1. Η ανάσταση του Ιησού, 2. Η ανάληψη
του Ιησού στους ουρανούς, 3. Η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος κατά την
Πεντηκοστή, 4. Η μετάσταση της Παναγίας στους ουρανούς και 5. Η στέψη
της Παναγίας ως βασίλισσας του σύμπαντος). Ως εδώ κράτησε μια πολυαίωνη
παράδοση, που τράφηκε από αυτή τη σειρά της μελέτης των Μυστηρίων της
Σωτηρίας μας.
Ο Άγιος Πατέρας Ιωάννης-Παύλος Β’ στην πρόσφατη Αποστολική
του Επιστολή (που θα μας δοθεί η ευκαιρία και σε επόμενα τεύχη των ΤΜ
να μελετήσουμε) προτείνει στην Εκκλησία και μια ακόμα σειρά, η οποία
τίθεται ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη ομάδα, δηλαδή ανάμεσα στα
Χαροποιά και στα Λυπηρά. Τα ονομάζει Μυστήρια Φωτεινά ή Λαμπερά,
δηλαδή γεγονότα της Σωτηρίας μας που είχαν σκοπό να αποκαλύψουν και
να εκπέμψουν το πραγματικό Φως που ήρθε στον κόσμο και φωτίζει κάθε
άνθρωπο. Τα πέντε Φωτεικά Μυστήρια είναι:
1.
Η Βάπτιση του Ιησού από τον Ιωάννη
2.
Ο φανέρωση του Ιησού στον γάμο της Κανά
3.
Το κήρυγμα της Βασιλείας από τον Ιησού
4.
Η μεταμόρφωση του Ιησού
5.
Η ίδρυση του Μυστηρίου της Ευχαριστίας
Με τα Μυστήρια αυτά (Φωτεινά ή Λαμπερά, επειδή εκπέμπουν φως) ο Ιησούς αποκαλύφτηκε
στον κόσμο ως ο Υιός και απεσταλμένος του Θεού, το Φως που ήρθε στον
κόσμο («Εγώ είμαι το φως
του κόσμου. Αυτός που με ακολουθεί, δε θα περπατήσει μέσα στο σκοτάδι,
αλλά θα έχει το φως της ζωής», Ιω
8,12) για να δώσει μαρτυρία
για την αγάπη Του προς τους ανθρώπους.
1.
Η Βάπτιση του Ιησού από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο στον Ιορδάνη
ποταμό χαρακτηρίζεται από την παράδοση της Εκκλησίας ως «η εορτή των
Φώτων», επειδή με το γεγονός αυτό ο Ιησούς αποδείχτηκε το «Φως των εθνών»
(Πράξ 13,47 από τον προφήτη Ησαϊα) και αποκάλυψε το Μυστήριο του αληθινού
Θεού (η Αγία Τριάδα).
2.
Στον γάμο της Κανά ο Ιησούς επιτέλεσε τον πρώτο του θαύμα,
ύστερα από την γνωστή παρότρυνση της Παναγίας. Και, όπως μας λέει ο
ευαγγελιστής «αυτή ήταν η αρχή των σημείων που έκαμε ο Ιησούς στην
Κανά της Γαλιλαίας και φανέρωσε τη δόξα του και οι μαθητές του πίστεψαν
σ’ αυτόν» (Ιω 2,11).
3.
Όταν ο Ιησούς άρχισε να κηρύττει, μιλούσε για τη Βασιλεία
του Θεού και την περιέγραψε με μια μεγάλη σειρά από παραβολές. Έτσι
αποκάλυψε για πρώτη φορά στους ανθρώπους την Οικονομία της Σωτηρίας,
όπως ονομάζεται στη θεολογική γλώσσα, δηλαδή το σχέδιο της αγάπης που
ο Θεός έχει για τους ανθρώπους.
4.
Στο γεγονός της Μεταμόρφωσης ο Ιησούς «μεταμορφώθηκε
μπροστά στους μαθητές του και το πρόσωπό του έλαμψε σαν τον ήλιο, ενώ
τα φορέματά του έγιναν λευκά σαν το φως» (Ματθ 17,1 κλπ). Μπροστά
στα έντρομα μάτια των μαθητών αποκαλύφτηκε η θεότητα του Ιησού και έλαβαν
μια πρόγευση για το ένδοξο φως της ανάστασης που επρόκειτο να ακολουθήσει.
5.
Η ίδρυση του Μυστηρίου της Ευχαριστίας είναι η φανέρωση
της απόλυτης προσφοράς του Ιησού Χριστού, θα λέγαμε η πλήρης φανέρωση
και εκδήλωση της αγάπης του προς τους ανθρώπους. Παρέδωσε τη σάρκα και
το αίμα του, δηλαδή όλο τον εαυτό του, ως τροφή των φίλων του.
Εμείς θα μπορούσαμε να πούμε με τον ευαγγελιστή Ιωάννη,
όταν έκλεινε το Ευαγγέλιό του: Και άλλα πολλά έκαμε ο Ιησούς, που δεν
περιγράφονται μόνο μέσα σ’ αυτά τα Μυστήρια. Μελετώντας, όμως αυτά που
η Εκκλησία μας προτείνει, είμαστε σίγουροι πως βιώνουμε και το νόημά
τους, προκειμένου να τα μετουσιώσουμε στη συνέχεια και σε έμπρακτη καθημερινή
αγάπη.
Μεγάλη προβολή σημείωσε στα ελληνικά κανάλια και στον έντυπο καθημερινό τύπο
η είδηση πως στην Ιερουσαλήμ (ή, έστω, κάπου στο Ισραήλ, αφού δεν είναι
ξεκαθαρισμένο ακόμα πού βρέθηκε) ανακαλύφτηκε μια κενή λάρνακα-οστεοθήκη
που έφερε την παρακάτω επιγραφή στη αραμαϊκή γλώσσα, που ήταν η μητρική
γλώσσα του Ιησού Χριστού: «Ιάκωβος, υιός του Ιωσήφ, αδελφός του Ιησού».
Η λάρνακα είχε ανακαλυφτεί, κατά τα λεγόμενα των ενδιαφερομένων, σε
κάποια λαθραία ανασκαφή πριν από αρκετές δεκαετίες, σε άγνωστη τοποθεσία
και είχε περιέλθει σε κάποιον Ισραηλίτη, ο οποίος και την έδωσε προς
μελέτη στον Γάλλο αρχαιολόγο Andre Lemaire, ο οποίος και δημοσίευσε
την ανακάλυψη στο επιστημονικό περιοδικό «Biblical Archaeology Review» (Επιθεώρηση Βιβλικής Αρχαιολογίας). Τα ονόματα, και μάλιστα ο συνδυασμός
τους, ήταν ιδιαίτερα ελκυστικά, προκειμένου να ταυτιστούν με ιστορικά
πρόσωπα που ήταν γνωστά από τα Κείμενα της «Καινής Διαθήκης».
Όπως ήταν φυσικό, οι υποθέσεις για το πρόσωπο στο οποίο ανήκαν τα οστά που
είχαν φιλοξενηθεί στη λάρνακα, «πήραν και έδωσαν». Πολλοί ταύτισαν,
με περισσή ευκολία, τον Ιάκωβο, με εκείνο το πρόσωπο της Καινής Διαθήκης,
που αναφέρεται και ως «Αδελφόθεος» (Γαλ 1,19) και για τον οποίο γνωρίζουμε
αρκετά σίγουρα ιστορικά στοιχεία. Στην Ελλάδα, τα πράγματα ξεπέρασαν
κάθε όριο (είμαστε η χώρα της υπερβολής, όπως και να το κάνουμε...)
και μια σειρά ειδικών και μη ειδικών ξεχύθηκαν στα «παράθυρα» της TV προκειμένου να αποφανθούν,
χωρίς να έχουν δει τη λάρνακα παρά μόνο σε φωτογραφία και μάλιστα όχι
και πολύ πετυχημένη και χωρίς να είναι, οι περισσότεροι, σε θέση να
διαβάσουν το αραμαϊκό κείμενο. Αν τους έλεγαν ότι γράφει πως έγραφε
το όνομα του Νώε, ακόμα θα κουβέντιαζαν για τον Νώε ή για όποιο άλλο
πρόσωπο.
Ας έρθουμε, όμως, στην ουσία του θέματος, θέτοντας το ερώτημα: γνωρίζουμε
από την Καινή Διαθήκη ή από κάποιο σίγουρο αρχαίο κείμενο της εποχής
κάποιο ιστορικό πρόσωπο που να συγκεντρώνει αυτά τα τρία στοιχεία, δηλαδή
να λεγόταν Ιακώβ, να ήταν γιος κάποιου Ιωσήφ και να είχε αδελφό κάποιον
που ονομαζόταν Ιησούς; Πέρα από οποιαδήποτε αμφιβολία: ΟΧΙ.
Αλλά ας δούμε και τα υπόλοιπα στοιχεία. Οι αρχαιολόγοι και οι ιστορικοί μας
διαβεβαιώνουν πως στην εποχή που κατασκευάστηκε η λάρνακα πρέπει να
ζούσαν στην Ιερουσαλήμ και μόνο τουλάχιστο είκοσι άτομα που είχαν αυτά
τα τρία στοιχεία στην ταυτότητά
τους, δηλαδή να λέγονταν Ιακώβ, να ήταν παιδιά κάποιου Ιωσήφ και αδέλφια
κάποιου Ιησού. Και τα τρία ονόματα ήταν ιδιαίτερα κοινά, για να ανήκουν
αποκλειστικά και μόνο σε ένα άτομο. Φανταστείτε στην Αθήνα του 2002
να υπάρχει ένας τάφος που να φέρει τα στοιχεία Γιάννης Παπαδόπουλος,
γιος του Γεωργίου και αδελφός του Νικολάου. Πού να τον εντοπίσεις;
Όμως, θα μπορούσε να πει κάποιος: δε γνωρίζουμε από την παράδοση έναν Ιάκωβο
που ονομάζεται «Αδελφόθεος», δηλαδή αδελφός του Ιησού Χριστού; Μήπως
είναι αυτός και πατέρας του ήταν ο Άγιος Ιωσήφ, ο θετός πατέρας του
Ιησού; Τα στοιχεία αυτά δεν ταιριάζουν με αυτά της λάρνακας και να μπορούμε
να πούμε πως, έστω κατά 20%, πως πρόκειται για τον Ιάκωβο αυτόν; Ας
εξετάσουμε το θέμα με κάθε δυνατή λεπτομέρεια.
Ποιος ήταν ο Ιάκωβος.
Στα Ευαγγέλια γίνεται λόγος για τέσσερα διαφορετικά πρόσωπα που έφεραν το
όνομα Ιάκωβος: α) ο Ιάκωβος ο αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου
(Μτ 4,21 κλπ) μαθητής και ένας από τους Δώδεκα, β) ο Ιάκωβος ο γιος
του Αλφαίου, επίσης ένας από τους Δώδεκα Αποστόλους (Λκ 6, 15), γ) ο
Ιάκωβος ο πατέρας του απόστολου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη, Λκ 6,16) και,
τέλος δ) ο Ιάκωβος ο λεγόμενος «Μικρός», που ήταν γιος του Κλωπά και
της Μαρίας και αδελφός κάποιου Ιωσήτου (=Ιωσήφ) και κάποιου Ιούδα, που
δεν ήταν απόστολος και που ονομάστηκε «Αδελφόθεος». Πριν πούμε οτιδήποτε,
να σημειώσουμε πως ανάμεσα στους τέσσερις Ιακώβους που προαναφέραμε,
δεν μπορεί να γίνει καμιά σοβαρή σύγχυση. Ας δούμε ποιος ήταν ο «Ιάκωβος
ο Μικρός» ή «Αδελφόθεος». Για ποιο λόγο ο Απόστολος Παύλος τον ονομάζει
«αδελφό του Κυρίου» και τίνος ήταν γιος;
Ο Ιάκωβος αυτός ήταν πολύ στενός συγγενής του Ιησού. Το λέει καθαρά ο Ματθαίος
στο Ευαγγέλιό του (13,53-58), στο περιστατικό εκείνο κατά το οποίο ο
Ιησούς επισκέφτηκε το χωριό του της Ναζαρέτ. Οι συγχωριανοί του σκανδαλίστηκαν
και διερωτήθηκαν: «Μήπως δεν λέγεται η μητέρα του Μαριάμ και αδελφοί
του δεν είναι ο Ιάκωβος και ο Ιωσήφ και ο Σίμων και ο Ιούδας; Και όλες
οι αδελφές του δεν είναι εδώ ανάμεσά μας;». Πράγματι, και σε άλλα
σημεία το Ευαγγέλιο κάνει λόγο για κάποια Μαρία, που ήταν παρούσα στον
σταυρικό θάνατο του Ιησού και στην ταφή του και η οποία χαρακτηρίζεται
ως μητέρα του Ιακώβου και του Ιωσήφ (Μτ 27, 56) και που, βέβαια, δεν
ήταν η Μαρία η μητέρα του Ιησού. Ο ίδιος ο απόστολος Ιούδας, στην επιστολή
του (εδ 1) ονομάζει τον Ιάκωβο ως αδελφό του. Ο Ιωάννης, στο Ευαγγέλιό
του, όταν περιγράφει τη σταύρωση του Ιησού, λέει χαρακτηριστικά: «Στέκονταν,
τότε, κοντά στο σταυρό του Ιησού η μητέρα του και η αδελφή της μητέρας
του, η Μαρία η γυναίκα του Κλωπά και η Μαρία η Μαγδαληνή» (Ιω 19,25).
Η Μαρία, η γυναίκα του Κλωπά, ήταν η μητέρα του. Άρα, λοιπόν, δεν πρόκειται
για κατά σάρκα αδελφό του Ιησού, αλλά, μάλλον για πρώτο του εξάδελφο.
Τότε, γιατί δεν τον ονομάζει εξάδελφο και ο Παύλος τον λέει αδελφό του
και η παράδοση του έχει δώσει το προσωνύμιο «Αδελφόθεο»;
Σύμφωνα με την ιουδαϊκή συνήθεια οι πιο στενοί συγγενείς κάποιου, όπως ήταν
τα πρώτα εξαδέλφια, ονομάζονταν «αδελφοί». Τέτοιες περιπτώσεις έχουμε
αρκετές στη Αγία Γραφή. Μια χαρακτηριστική την έχουμε πιο πάνω, όπου
μια Μαρία αναφέρεται ως αδελφή της μητέρας του Ιησού, πράγμα απίθανο
δυο αδελφές να έχουν το ίδιο όνομα. Οι λεγόμενοι ως «αδελφοί» του Ιησού,
μετά την Πεντηκοστή αποτέλεσαν μια ομάδα μέσα στην Εκκλησία της Ιερουσαλήμ
και είχαν επικεφαλής τον Ιάκωβο, στον οποίο ο Ιησούς είχε εμφανιστεί
ζωντανός μετά την ανάσταση του (1 Κορ 15,7). Ο Ιάκωβος, μετά την αναχώρηση
του Πέτρου από την Ιερουσαλήμ πήρε εξέχουσα θέση και θεωρείται ως ο
πρώτος επίσκοπος της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων. Οι Ιουδαίοι τον σκότωσαν
με λιθοβολισμό το έτος 63 μ. Χ. Στην Καινή Διαθήκη έχουμε ένα βιβλίο
που ονομάζεται «Επιστολή του Ιακώβου», το οποίο πολλοί θεωρούν ότι το
έγραψε ο ίδιος, έστω και αν αυτό δεν είναι απολύτως σίγουρο.
Κάποιοι απ’ τους αρχαίους συγγραφείς προσπάθησαν να λύσουν το πρόβλημα, αποδεχόμενοι
μια αναφορά ενός απόκρυφου ευαγγελίου (ένα βιβλίο με «ευσεβείς» παιδικές
ιστοριούλες), σύμφωνα με το οποίο ο Ιάκωβος ήταν γιος του Ιωσήφ από
προηγούμενο γάμο. Δεν υπάρχει καμιά απολύτως ιστορική πληροφορία που
να μας βεβαιώνει πως ο Ιωσήφ, ο σύζυγος της Παναγίας είχε τελέσει στο
παρελθόν κάποιο γάμο και να έχει απ’ αυτόν παιδιά.
Τι μας διδάσκει η Καθολική
Εκκλησία αναφορικά με την καταγωγή του Ιησού.
Η χριστιανική μας πίστη βασίζεται
στην αποκάλυψη του Θεού που έγινε στην Αγία Γραφή. Αυτή, με τη σειρά
της, δεν είναι ένα ιστορικό βιβλίο, αλλά ένα βιβλίο θρησκευτικό, δηλαδή
δεν έχει σκοπό να μας περιγράψει γεγονότα, αλλά να μας μεταδώσει μια
διδασκαλία. Έτσι, όλες τις ιστορικές μας απορίες δεν μπορούμε να τις
λύσουμε μέσα στα κείμενά της, αλλά καταφεύγουμε και σε άλλους ιστορικούς,
χριστιανούς και μη, προκειμένου να έχουμε απαντήσεις στις ιστορικές
μας απορίες.
Η πίστη μας, όμως, που δεν αρνείται
ούτε αγνοεί την ιστορία, αλλά υποβοηθείται απ’ αυτήν, μας διαβεβαιώνει
πως η Παναγία δεν είχε άλλα παιδιά, εκτός από τον Ιησού Χριστό. Ο Ιησούς
δε γεννήθηκε από τον γάμο της με τον Ιωσήφ, αλλά η σύλληψή του ήταν
αποτέλεσμα της επέμβασης του Αγίου Πνεύματος («επισκίαση» την ονομάζει
ο ευαγγελιστής Λουκάς). Ο Ιωσήφ εξυπηρέτησε στο σχέδιο του Θεού, ώστε
ο Ιησούς να μην θεωρείται από τους συγχρόνους του ως νόθος, αν είχε
γεννηθεί ως εξώγαμο παιδί της Μαρίας και έτσι θεωρήθηκε από τον ιουδαϊκό
νόμο ως γιος του Ιωσήφ (Λκ 4,22). Όμως, ο ίδιος γνώριζε απευθείας από
αποκάλυψη την πατρότητα του Θεού αναφορικά με τον Ιησού (Μτ 1,18 κλπ).
Η Κατήχηση της Καθολικής Εκκλησίας
μας διδάσκει (αρ. 484-486):
«Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας
εγκαινιάζει "το πλήρωμα του χρόνου" (Γαλ 4,4), δηλαδή την
εκπλήρωση των υποσχέσεων και της προετοιμασίας. Η Μαρία προσκαλείται
να συλλάβει στα σπλάχνα της Εκείνον στον οποίο "θα κατοικήσει σωματικά
το πλήρωμα της θεότητας" (Κολ.2,9). Στην ερώτησή της: "Πώς
θα γίνει αυτό, αφού δε γνωρίζω άνδρα;" (Λκ.1,34) η θεϊκή απάντηση
δόθηκε από τη δύναμη του Πνεύματος: "το Αγιο Πνεύμα θα έρθει σ'εσένα"
(Λκ.1,35).
Η αποστολή του Αγίου Πνεύματος
συνδέεται και συντονίζεται πάντοτε με την αποστολή του Υιού. Το Άγιο
Πνεύμα στέλλεται για να αγιάσει τα σπλάχνα της Παρθένου Μαρίας, και
να τα γονιμοποιήσει με θεϊκό τρόπο. Αυτό το Πνεύμα είναι το "ζωοποιό",
"ο Κύριος που δίνει τη Ζωή", και κάνει τη Μαρία να συλλάβει
τον αιώνιο Υιό του Πατέρα σε μιά ανθρώπινη φύση που προέρχεται από τη
δική της.
Ο μονογενής Υιός του Πατέρα, που
συνελήφθηκε σαν άνθρωπος στα σπλάχνα της Παρθένου Μαρίας, είναι "Χριστός"
δηλαδή "χρισμένος" από το Αγιο Πνεύμα, μιας εξαρχής της ανθρώπινης
υπάρξεώς του, έστω και αν η φανέρωσή του έγινε προοδευτικά).
Τι μας διδάσκει η Καθολική Εκκλησία αναφορικά με την Παναγία
Για όλη τη χριστιανική παράδοση,
η Μαρία από τη Ναζαρέτ υπήρξε «Αειπάρθενος». Και η «Κατήχηση της Καθολικής
Εκκλησίας» μας το εξηγεί λεπτομερώς (αρ. 496-507):
«Εκείνος, τον οποίο η Μαρία
συνέλαβε στα σπλάχνα της ως άνθρωπο με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος,
και έγινε αληθινά ο Υιός της "κατά σάρκα", δεν είναι άλλος
από τον αιώνιο Υιό του Πατέρα, το δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας.
Η Εκκλησία ομολογεί ότι η Μαρία είναι αληθινά η Μητέρα του Θεού: η Θεοτόκος.
Η εμβάθυνση στην πίστη της παρθενικής
μητρότητας της Μαρίας οδήγησε την Εκκλησία να ομολογήσει την πραγματική
και αιώνια παρθενία της Παναγίας, ακόμη και κατά τον τοκετό του Υιού
του Θεού, που έγινε άνθρωπος. Πραγματικά, η γέννηση του Χριστού "δε
μείωσε, αλλά καθιέρωσε την παρθενική ακεραιότητα" της μητέρας του.
Η Λατρεία της Εκκλησίας τιμά τη Μαρία ως "Αειπάρθενο", δηλαδή
"αιώνιο παρθένο".
Ως αντίθετο επιχείρημα κατά της
αιώνιας παρθενίας της Παναγίαςμερικές φορές προβάλλεται το γεγονός ότι
η Αγία Γραφή αναφέρει αδελφούς και αδελφές του Ιησού. Η Εκκλησία κατάλαβε
πάντοτε ότι τα βιβλικά αυτά εδάφια δε μιλούν για άλλα παιδιά της Αειπαρθένου
Μαρίας: πραγματικά ο Ιάκωβος και ο Ιωσήφ, "οι αδελφοί του Κυρίου"
(Μτ.13,55) είναι οι υιοί της Μαρίας μαθήτριας του Χριστού, που με σημαδιακό
τρόπο ονομάζεται "η άλλη Μαρία" (Μτ.28,1). Πρόκειται λοιπόν
για στενούς συγγενείς του Ιησού, που ονομάζονται αδελφοί του, σύμφωνα
με μιά γνωστή έκφραση στην Παλαιά Διαθήκη.
Ο Ιησούς είναι ο μοναδικός Υιός
της Μαρίας. Αλλά η πνευματική μητρότητα της Μαρίας απλώνεται σε όλους
τους ανθρώπους τους οποίους ο Χριστός ήρθε να σώσει: "Γέννησε τον
Υιό, τον οποίο ο Θεός όρισε να είναι πρωτότοκος μεταξύ πολλών αδελφών
(Ρωμ.8,29), δηλαδή μεταξύ των πιστών, στην αναγέννηση και αναμόρφωση
των οποίων αυτή συνεργάζεται με μητρική αγάπη". Η παρθενία της
Μαρίας φανερώνει την απόλυτη πρωτοβουλία του Θεού στην Ενσάρκωση. Ο
Ιησούς δεν έχει άλλο Πατέρα εκτός από το Θεό. Ο Χριστός είναι φυσιολογικά
Υιός του Πατέρα του στη θεότητά του, φυσιολογικά υιός της μητέρας του
στην ανθρωπότητά του, αλλά ουσιαστικά Υιός του Θεού και στις δύο φύσεις».
Τι μας διδάσκει η Καθολική Εκκλησία για τον Άγιο Ιωσήφ
Η Καθολική Εκκλησία
τιμά τον Άγιο Ιωσήφ, νυμφίο της Αειπαρθένου Θεοτόκου, ως θετό πατέρα
του Ιησού Χριστού. Ο Ιωσήφ ήταν απόγονος του Δαβίδ (βλ. γενεαλογίες
Ευαγγελίων κατά Ματθαίο και κατά Λουκά) και ο Ιησούς κληρονόμησε απ’
αυτόν τον μεσσιανικό του χαρακτήρα («υιός του Δαβίδ», βλ. Μτ
κεφ. 1 κλπ). Όλη η θεολογική παράδοση της Εκκλησίας θέλει τον Άγιο Ιωσήφ
ως άτεκνο, πριν και μετά τη γέννηση του Ιησού. Ο Ιωσήφ θέλησε να υπηρετήσει
με απόλυτη πιστότητα το σχέδιο που ο Θεός του εμπιστεύτηκε και το έκανε
με απόλυτη υποταγή στο θέλημά του, όπως θα ταίριαζε σε έναν «δίκαιο»,
όπως τον αποκαλεί το Ευαγγέλιο κατά Ματθαίον (1,19). Για τον λόγο αυτό,
η Εκκλησία θεωρεί ως φυσικό της προστάτη, εκείνον ο οποίος προστάτευσε
τον Ιησού καθ’όλη τη διάρκεια της κρυμμένης ζωής του στη Ναζαρέτ, όπου
μέσα στη σιωπή εργαζόταν χειρονακτικά προκειμένου να εξασφαλίσει μια
φτωχική, αλλά τίμια ζωή στα μέλη της οικογένειάς του.
Τα «ευσεβή παραμύθια»
των απόκρυφων βιβλίων αναφέρουν τον Ιωσήφ να είναι 89 ετών (!) όταν
παντρεύτηκε τη Μαρία, που ήταν 16! Αυτοί οι αριθμοί φτάνουν για να φανερώσουν
πόσο αβάσιμες είναι οι δήθεν πληροφορίες που περιέχουν, μαζί με άλλες
φαιδρότητες.
Όλα αυτά που η Εκκλησία μας πιστεύει
και ομολογεί δεν έρχονται σε καμιά απολύτως αντίθεση με όσα η αρχαιολογική
και ιστορική επιστήμη μας πληροφορούν. Αντίθετα, όσες νέες ιστορικές
πληροφορίες έρθουν στο φως, θα συμβαδίζουν απόλυτα με όσα επί 20 αιώνες
τώρα πιστεύουμε και ομολογούμε.
home
main
|